Radyo Amatörü TELSiZCiLER için bir site

YARIŞMA TARİHİ VE SÜRESİ
Yarışma, ekim ayının ilk tam hafta sonunda, 3 Ekim 2026 Cumartesi 06:00 UTC ile 4 Ekim 2026 Pazar 18:00 UTC arasında yapılır. Toplam süre 36 saattir.
Tek operatörlü istasyonlar bu 36 saatin en fazla 24 saatinde çalışabilir. Çalışmaya ara verilen her süre en az 60 dakika olmalı ve bu süre içinde loga hiçbir QSO kaydedilmemelidir. Çok operatörlü istasyonlar 36 saatin tamamında çalışabilir.
Türkiye saatiyle yarışma, 3 Ekim Cumartesi 09:00’da başlar; 4 Ekim Pazar 21:00’de biter. Log saatleri UTC olarak tutulmalıdır.

BANTLAR VE MODLAR
Bantlar: 160, 80, 40, 20, 15 ve 10 metre. Modlar: CW ve SSB. Tüm katılımcılar IARU bant planına uymalıdır.
SSB için önerilen frekans aralıkları: 1850–1870, 3700–3750, 7080–7130, 14125–14175, 21150–21200 ve 28400–28450 kHz.
Aynı istasyonla her bantta CW’de bir, SSB’de bir kez puanlık QSO yapılabilir. Herhangi bir anda yalnızca tek bir sinyal gönderilebilir.

KATILIM KATEGORİLERİ
Aşağıdaki kategoriler TRC üyesi olanlar ve TRC üyesi olmayanlar için ayrı ayrı değerlendirilir:
SO/AB/MIX/HP: Tek operatör, tüm bantlar, CW + SSB, yüksek güç.
SO/AB/MIX/LP: Tek operatör, tüm bantlar, CW + SSB, düşük güç.
SO/AB/CW/HP: Tek operatör, tüm bantlar, yalnız CW, yüksek güç.
SO/AB/CW/LP: Tek operatör, tüm bantlar, yalnız CW, düşük güç.
SO/AB/SSB/HP: Tek operatör, tüm bantlar, yalnız SSB, yüksek güç.
SO/AB/SSB/LP: Tek operatör, tüm bantlar, yalnız SSB, düşük güç.
SO/TB/MIX/HP: Tek operatör, seçilen en fazla üç bant, CW + SSB, yüksek güç.
SO/TB/MIX/LP: Tek operatör, seçilen en fazla üç bant, CW + SSB, düşük güç.
SO/10, SO/15, SO/20, SO/40, SO/80, SO/160: Tek operatör, belirtilen tek bant, CW + SSB.
MO/ST/AB/MIX: Çok operatör, tek verici, tüm bantlar, CW + SSB.
SO/AB/MIX/QRP: Tek operatör, tüm bantlar, CW + SSB, QRP.
Güç sınırları: Düşük güç en fazla 100 W çıkış gücüdür. QRP, hiçbir bantta ve hiçbir anda 5 W çıkış gücünü aşamaz. Kaynak metin yüksek güç kategorisi için ayrıca sayısal bir sınır belirtmiyor.
Üç bant kategorisi: Operatör kendi seçtiği bir, iki veya üç bantta çalışabilir.

QSO Değiş-Tokuş
TRC üyesi olmayan istasyon: RS(T) + sıra numarası. Örnek: 59 001 veya 599 001.
TRC üyesi istasyon: RS(T) + sıra numarası + TRC. Örnek: 59 001TRC veya 599 001TRC.
Önemli: Cabrillo dosyasında sıra numarası ile TRC arasında boşluk bulunmamalıdır. Doğru: 001TRC. Yanlış: 001 TRC.
N1MM kullanan TRC üyeleri: Yeni log oluştururken yarışma türünü TRCDX, “Sent Exchange” alanını # TRC olarak seçin. Bu ayar alanında # ile TRC arasında boşluk vardır. Oluşan Cabrillo dosyasında ise sıra numarası ile TRC bitişik olmalıdır. Göndermeden önce dosyayı kontrol edin.

QSO PUANLARI
Aynı istasyonla her bantta CW ve SSB’de birer kez görüşülebilir.
Farklı kıtalardaki istasyonlar arasındaki QSO: 2 puan.
Aynı kıtadaki istasyonlar arasındaki QSO: 1 puan.
TRC istasyonuyla QSO: 10 puan.
İki TRC üyesi arasındaki QSO: 1 puan.
Puanlama notu: TRC üyesi olmayan bir istasyonun TRC istasyonuyla QSO’su 10 puandır. İki TRC üyesinin kendi arasındaki QSO’su ise 1 puandır. Bu durum kaynak metindeki örnek loglarda da gösterilmiştir.

ÇARPANLAR
1. DXCC listesindeki ülkeler: Her bantta CW için bir, SSB için bir kez sayılır.
2. Yarışmada görüşülen TRC üyelerinin bulunduğu DXCC ülkeleri: Her bantta CW için bir, SSB için bir kez ek çarpan sayılır. Bu ek çarpan için o ülkeden bir TRC katılımcısıyla gerçekten görüşmüş olmanız gerekir.

TOPLAM PUAN
Toplam puan = QSO puanlarının toplamı × toplam çarpan.
Kaynak kurallardaki örnekler:
• TRC üyesi LZ1YE: 8 QSO, 11 QSO puanı, 8 çarpan → 88 puan.
• TRC üyesi olmayan LZ3FF: 8 QSO, 38 QSO puanı, 8 çarpan → 304 puan.
Örneklerdeki log tarihleri 2017’ye aittir; bunlar yalnızca puanlama ve Cabrillo biçimini göstermek için verilmiştir.

PLAKETLER VE ÖDÜLLER
Başarılı katılımcılara kategoriye göre plaket, kupa veya yarışma ödülü verilir. Kaynak metinde belirtilen asgari geçerli QSO sayıları şöyledir:
• Üç bant ve çok bant kategorilerinde plaket için en az 500 geçerli QSO.
• SO/AB/SSB ve QRP kategorilerinde plaket için en az 300 geçerli QSO.
• SO/160 ve SO/80 kategori birincilerine posta yoluyla ödül için en az 150 geçerli QSO.
• SO/40, SO/20, SO/15 ve SO/10 kategori birincilerine posta yoluyla ödül için en az 300 geçerli QSO.
• Kategori bazında ülke birincilerine elektronik ödül için en az 200 geçerli QSO.
Yarışmada yapılan QSO’lar TRC ödülleri için geçerlidir. Fiziksel ödüller, yarışmadan sonra adresi doğrulanan kazananlara gönderilir. Cabrillo başlığında tam posta adresinizi belirtin.

ELEKTRONİK LOG GÖNDERİMİ
Logunuzu tercihen Cabrillo biçiminde şu adresten yükleyin: https://trcdx.org/upload-logs/
Yüklemede sorun yaşarsanız logu logs-trcdxc@trcdx.org adresine e-postayla gönderebilirsiniz. E-postanın konu satırına istasyonunuzun çağrı işaretini yazın.
Dosya adı çağrı işaretiniz olmalıdır. Örnek: TA1ABC.log.

CABRILLO BAŞLIĞI ÖRNEĞİ
Aşağıdaki örnekteki çağrı işareti, kategori, ad ve adres bilgilerini kendi bilgilerinizle değiştirin:
CATEGORY-OVERLAY: TRC satırı yalnızca TRC üyeleri içindir. TRC üyesiyseniz bu satırı unutmayın; üye değilseniz eklemeyin.

LOG GÖNDERİM SON TARİHİ
Loglar yarışmanın bitiminden sonraki 7 gün içinde, en geç 11 Ekim 2026 Pazar 23:59 UTC tarihinde gönderilmelidir. Türkiye saatiyle son tarih 12 Ekim 2026 Pazartesi 02:59 olur.
Son tarihten sonra yeniden gönderilen log geç log sayılır. Geç loglar sonuçlarda listelenebilir; ancak ödül almaya uygun değildir.

GENEL LOG KURALLARI
1. Logu, yarışma yazılımlarının oluşturduğu Cabrillo biçiminde gönderin. Komite, özellikle yüksek puanlı katılımcılardan elektronik log ister.
2. Tüm QSO saatlerini UTC olarak kaydedin.
3. Gönderilen ve alınan raporların tamamını loga yazın.
4. Cabrillo başlığında katılım kategorinizi ve ödül gönderimi için tam posta adresinizi belirtin.
5. El yazısı log tutuluyorsa görüşmeler zaman sırasıyla veya her bant için ayrı sayfada yazılabilir. Her QSO’da çağrı işareti, saat, bant, RS/RST ve hem gönderilen hem alınan yarışma bilgisi bulunmalıdır. Bu kural kontrol logları için de geçerlidir.
6. QSO puanlarını veya toplam puanı kendiniz hesaplamanız gerekmez; yarışma yazılımı hesaplar.
7. Mükerrer QSO’ları işaretlemeyin veya logdan silmeyin.
8. TRC Yarışma Komitesinin kararları kesindir.

1. 2026 YARIŞMASINA İLİŞKİN ÖNEMLİ NOTLAR
Log gönderimi için son tarih 25 Ekim 2026 Pazar, 23:59:59 UTC’dir.
a) Elektronik loglar log gönderim formu üzerinden gönderilmelidir. Sorun yaşarsanız info@oceaniadxcontest.com adresinden Yarışma Komitesi ile iletişime geçin.
b) Elektronik loglar Cabrillo biçiminde olmalıdır. Alternatif olarak B4H formları kullanılabilir.
c) Her operatör veya operatör ekibi yalnızca bir katılım kaydı yapabilir (Madde 6a).
d) Görüşülen istasyon OCDX için sıra numarası vermiyorsa alınan numarayı 001 olarak kaydedin (Madde 8).
e) Tek bant katılımcıları, diğer bantlarda yaptıkları görüşmeler dâhil yarışma süresindeki bütün görüşmeleri loga eklemelidir. Puanlamada yalnızca Cabrillo başlığında veya özet formunda belirtilen banttaki görüşmeler kullanılır. Yalnızca bir bantta görüşme içeren loglar tek bant olarak sınıflandırılır.
f) SO2R operatörleri, diğer frekansta QSO bekleyen çağrılara yanıt vermekteki gecikmeyi makul ölçüde azaltmalıdır. Aynı bantta iki veya daha fazla frekansta dönüşümlü CQ çağrısı yapmak yasaktır.

2. YARIŞMA TARİHLERİ
SSB: 3 Ekim 2026 Cumartesi 06:00 – 4 Ekim 2026 Pazar 06:00 UTC.
CW: 10 Ekim 2026 Cumartesi 06:00 – 11 Ekim 2026 Pazar 06:00 UTC.

3. YARIŞMANIN AMACI
9M6, DU, KH6, VK, ZL, YB, Pasifik adaları ve ARRL DXCC listesinde yer alan diğer Okyanusya birimlerindeki istasyonlarla HF görüşmelerini teşvik etmektir.

4. HEDEF
a) Okyanusya’daki verici istasyonlar, bölge içinden ve dışından mümkün olduğunca çok istasyonla görüşür.
b) Okyanusya dışındaki verici istasyonlar, Okyanusya’daki mümkün olduğunca çok istasyonla görüşür. Okyanusya dışındaki istasyonlarla görüşmeye ceza uygulanmaz; ancak Okyanusya dışındaki iki istasyon arasındaki görüşme QSO puanı veya çarpan kazandırmaz.
c) Okyanusya’daki SWL istasyonları, bölge içinden ve dışından mümkün olduğunca çok yarışma istasyonunu dinleyip kaydeder.
d) Okyanusya dışındaki SWL istasyonları, Okyanusya’daki mümkün olduğunca çok yarışma istasyonunu dinleyip kaydeder.

5. BANTLAR
160, 80, 40, 20, 15 ve 10 metre bantları kullanılabilir. WARC bantları kullanılamaz.

6. TÜM KATEGORİLER İÇİN GENEL KOŞULLAR
a) Bir operatör veya çok operatörlü istasyon ekibi, Telefon bölümünde birden fazla ve CW bölümünde birden fazla katılım kaydı gönderemez ya da bu kayıtlara katkıda bulunamaz.
b) Yüksek güçte çıkış, herhangi bir bantta 1500 W PEP veya ilgili ülkede izin verilen azami güçten düşük olanını aşamaz. Düşük güç sınırı 100 W PEP, QRP sınırı 5 W PEP’tir. Güç, vericinin veya bağlı amplifikatörün son çıkış konnektöründe ölçülür.
c) Gelen packet spot gibi QSO bulmaya yardımcı bilgiler tüm kategorilerde serbesttir. Kendi istasyonunu spotlamak, başkalarından spot istemek veya başka bir yolla QSO talep etmek yasaktır.
d) Katılımcının bütün verici ve alıcıları, çapı 500 metre olan bir alanın içinde veya istasyon lisansı sahibinin mülk sınırları içinde bulunmalıdır; bu iki sınırdan daha geniş olanı esas alınır. Bütün antenler kullanılan verici ve alıcılara fiziksel kablo bağlantısıyla bağlı olmalıdır.
e) Uzaktan çalışma serbesttir. Uzaktan istasyonun katılım konumu, verici, alıcı ve antenlerin fiziksel konumudur. İstasyon ve kategori sınırlamalarının tamamı geçerlidir.
f) Aynı bantta iki veya daha fazla frekansta dönüşümlü CQ çağrısı yapılamaz.

7. KATILIM KATEGORİLERİ
a) Tek Operatör QRP (SO QRP): Tüm bantlar veya tek bant. İşletim ve log tutmayı tek kişi yapar. Aynı anda yalnızca bir sinyal gönderilebilir. Çıkış gücü en fazla 5 W PEP’tir.
b) Tek Operatör Düşük Güç (SO LP): Tüm bantlar veya tek bant. İşletim ve log tutmayı tek kişi yapar. Aynı anda yalnızca bir sinyal gönderilebilir. Çıkış gücü en fazla 100 W PEP’tir.
c) Tek Operatör Yüksek Güç (SO HP): Tüm bantlar veya tek bant. İşletim ve log tutmayı tek kişi yapar. Aynı anda yalnızca bir sinyal gönderilebilir. Çıkış gücü 1500 W PEP veya istasyon lisansında izin verilen azami güçten düşük olanını aşamaz.
d) Çok Operatör, Tek Verici (M1): Birden fazla kişi puana katkıda bulunabilir. Aynı anda yalnızca bir sinyal gönderilebilir. Güç sınırı 1500 W PEP veya lisans sınırından düşük olanıdır. Her saat diliminde (00–59. dakikalar) en fazla 10 bant değişikliği yapılabilir. 20 metreden 40 metreye, ardından yeniden 20 metreye geçmek iki değişiklik sayılır.
e) Çok Operatör, İki Verici (M2): Birden fazla kişi puana katkıda bulunabilir. Farklı bantlarda, aynı anda en fazla iki sinyal gönderilebilir. Her sinyal için güç sınırı 1500 W PEP veya lisans sınırından düşük olanıdır. Her iki verici de herhangi bir istasyonla görüşebilir; kullanılan vericiden bağımsız olarak bir istasyonla bant başına yalnızca bir kez puanlık görüşme yapılabilir. Logda her QSO’yu hangi vericinin yaptığı belirtilmelidir. Her verici, saat dilimi başına en fazla 8 bant değişikliği yapabilir. 20 metreden 40 metreye ve yeniden 20 metreye geçmek iki değişiklik sayılır.
f) Çok Operatör, Çok Verici (MM): Birden fazla kişi puana katkıda bulunabilir. Verici sayısı sınırsızdır; ancak her bantta aynı anda yalnızca bir sinyal ve bir çağrı yapan istasyon bulunabilir. Her sinyal için güç sınırı 1500 W PEP veya lisans sınırından düşük olanıdır.
g) Kısa Dalga Dinleyicisi (SWL): Yalnızca alım; tüm bantlar. Logu tek kişi tutar. Dinlenen istasyonun görüşmekte olduğu istasyonun çağrı işareti, aynı banttaki art arda üç log kaydında birden fazla kez yer alamaz.
h) Kontrol Logu (Check Log): Log kontrolüne yardımcı olmak için gönderilir. Ödül ve sertifika hakkı vermez.

8. GÖRÜŞMEDE VERİLECEK BİLGİ
RS(T) raporu ve 001’den başlayıp her görüşmede bir artan sıra numarası verilir. Çok operatörlü istasyonlar tüm log için tek numara dizisi veya her bant için ayrı numara dizisi kullanabilir. Görüşülen istasyon yarışmaya ait sıra numarası göndermiyorsa alınan numara 001 olarak kaydedilir.

9. ÇARPAN
Çarpan, çalışılan farklı geçerli prefix sayısıdır. Aynı prefix, her bantta birer kez çarpan olarak sayılabilir.
a) Prefix, amatör çağrı işaretinin başlangıcını oluşturan harf ve rakam birleşimidir.
b) N8, W8, WD8, HG1, HG19, KC2, OE2, OE25 ve LY1000 geçerli prefix örnekleridir. Rakam, harf veya bunların sırasındaki her farklılık ayrı prefix sayılır. Çağrı işaretinin gösterdiği DXCC ülkesinden başka bir ülkeden çalışan istasyon portable çağrı işareti kullanmalı; portable prefix, çalışılan ülke veya çağrı bölgesi için yetkili makamca izin verilen bir prefix olmalıdır. Portable çalışmada çarpan olarak portable prefix esas alınır. Örneğin Wake Adası’ndan çalışan N8BJQ, N8BJQ/KH9 veya N8BJQ/NH9 kullanır. Ohio’dan çalışan KH6XXX ise ABD 8. bölgesi için izin verilen /W8, /AD8 vb. bir prefix kullanmalıdır. Rakamsız portable belirteçlerinde ikinci harften sonra sıfır (Ø) eklenir: PA/N8BJQ için PAØ. Rakam içermeyen çağrı işaretlerinde ilk iki harften sonra sıfır (Ø) eklenir: XEFTJW için XEØ. Maritime mobile, mobile, /A, /E, /J, /P ve geçici lisans sınıfı belirteçleri prefix sayılmaz.
c) Özel etkinlik ve anma istasyonları ile kendine özgü prefix taşıyan diğer istasyonlar katılmaya teşvik edilir. Prefix, çalışılan ülkenin lisans makamınca tahsis edilmiş olmalıdır.

10. QSO PUANLARI
160 m: 20 puan; 80 m: 10 puan; 40 m: 5 puan; 20 m: 1 puan; 15 m: 2 puan; 10 m: 3 puan. Aynı istasyon, QSO puanı için her bantta yalnızca bir kez sayılır.

11. TOPLAM PUAN
Toplam puan = QSO puanları toplamı × çarpan. Çarpan, tüm bantlarda çalışılan prefixlerin toplamıdır; aynı prefix her bantta bir kez sayılabilir.

12. ÖDÜLLER
a) Çeşitli kategorilerin liderlerine, ödül sayfasında belirtildiği şekilde plaket verilir.
b) Bir katılımcı aynı ödül hiyerarşisinde birden fazla plakete hak kazanırsa yalnızca kazandığı en üst düzey plaketini alır. Örneğin kıta düzeyinde plaket kazanan biri, aynı kategorinin ülke veya alt bölge plaketini ayrıca almaz. Kazandığı alt düzey kategoriler plaket yazısında belirtilir; bu kategorilerin plaketleri, ikincilik bilgisi belirtilerek sıradaki katılımcılara verilir. Farklı ödül hiyerarşilerinden birden fazla plaket almak mümkündür. Örneğin Telefon Tek Operatör kategorisinde plaket kazanan bir VK kadın operatör, AUSTRALIA Phone YL plaketini de alabilir.
c) Madde 7’deki her kategoride, her IARU WAC kıtası ve her ülke için en yüksek puanlı istasyona sertifika verilir. En az bir geçerli QSO yapan her istasyona da katılım sertifikası verilir. Kontrol loglarına katılım sertifikası verilmez.
d) Sertifikalar sertifika sayfasından indirilip yazdırılabilir.
e) Yarışma Komitesi ödülleri herhangi bir zamanda ekleyebilir veya kaldırabilir. Güncel bilgi için ödül sayfasına bakın.

13. GENEL LOG GEREKLİLİKLERİ
a) Verici istasyonların logunda her QSO için UTC tarih ve saat, frekans veya bant, görüşülen istasyonun çağrı işareti, gönderilen RS(T) ve sıra numarası ile alınan RS(T) ve sıra numarası bulunmalıdır. QSO’lar tarih ve saat sırasıyla verilmelidir. Eksik bilgi içeren log kontrol logu olarak yeniden sınıflandırılabilir. Mükerrer QSO’ların tamamını logda bırakın; silmeyin. Mükerrerleri göstermek cezaya neden olmaz.
b) Tek bant katılımcıları diğer bantlardakiler dâhil yarışma boyunca yaptıkları tüm görüşmeleri loga eklemelidir. Puanlamada yalnızca Cabrillo başlığında veya özet formunda belirtilen bant esas alınır. Sadece bir bantta görüşme içeren loglar tek bant olarak sınıflandırılır.
c) SWL logunda her kayıt için UTC tarih ve saat, frekans veya bant, dinlenen istasyonun çağrı işareti, dinlenen istasyonun görüştüğü istasyonun çağrı işareti ve dinlenen istasyonun gönderdiği RS(T) ile sıra numarası bulunmalıdır. Görüşülen istasyonun aynı çağrı işareti, aynı bantta art arda üç kayıtta yalnızca bir kez yer alabilir. Okyanusya SWL katılımcılarının “dinlenen istasyon” sütununda Okyanusya içinden veya dışından istasyonlar bulunabilir. Okyanusya dışındaki SWL katılımcılarında bu sütunda yalnızca Okyanusya çağrı işaretleri bulunmalıdır. Uygun iki istasyon arasındaki QSO’nun iki tarafını da doğru dinleyen SWL, her istasyonu ayrı log satırına yazarak ikisi için de puan ve çarpan talep edebilir.

14. ELEKTRONİK LOGLAR
Elektronik log tercih edilir; 50’den fazla QSO kaydeden istasyonlar için zorunludur.
a) Elektronik log, Cabrillo biçiminde olmalı ve doğru doldurulmuş bir başlık ile QSO kayıtlarını içermelidir. Başlık hataları yanlış kategoride değerlendirmeye veya kontrol logu olarak sınıflandırmaya yol açabilir. Güncel biçim gereklilikleri için yarışma sitesine bakın.
b) Dosya adı çağrıişareti.log biçiminde olmalıdır. Örneğin ZL2WB için zl2wb.log.
c) Cabrillo dosyanızı çevrim içi formdan gönderin. Form belirgin hataları kontrol eder ve gerekirse düzeltip yeniden göndermenizi ister. Başarılı gönderimi ekranda onaylar; ayrıca alınan logun kopyasıyla birlikte e-posta onayı yollar. Sorunlar için info@oceaniadxcontest.com adresine yazın.
d) Kâğıt log tutanlar veya Cabrillo üretmeyen yazılım kullananlar, Cabrillo dosyası oluşturup göndermek için B4H formlarını kullanmaya teşvik edilir.

15. KÂĞIT LOGLAR
a) Elektronik log tercih edilir. Bunun mümkün olmadığı durumlarda, 50’den az QSO içeren ve Madde 13’teki OCDX biçimine uygun kâğıt log kabul edilir.
b) Kâğıt loga şu bilgileri açıkça gösteren bir özet formu eklenmelidir: istasyon çağrı işareti; operatörlerin çağrı işaretleri; katılımcının adı ve ödül gönderimi için posta adresi; mod ve kategori; her bant için talep edilen QSO puanları ve prefix çarpanı sayısı; talep edilen toplam puan.
c) Kâğıt logun elektronik kopyası, örneğin tarama, fotokopi görüntüsü veya fotoğraflar, info@oceaniadxcontest.com adresine e-postayla gönderilmelidir.

16. LOG GÖNDERİM SON TARİHİ
a) Tüm loglar en geç 25 Ekim 2026 Pazar 23:59:59 UTC’de gönderilmelidir. Süre uzatma isteği, geçerli gerekçeyle ve son tarihten önce info@oceaniadxcontest.com adresine iletilmelidir. Uzatma, Yarışma Komitesinin inceleyip onaylamasıyla geçerli olur.
b) Alınan bütün loglar e-postayla teyit edilir ve alınan loglar sayfasında listelenir. Cabrillo biçiminde olmayan SWL logları bu listede yer almaz.

17. DİSKALİFİYE
İstasyonun bulunduğu ülkedeki amatör telsiz mevzuatının veya yarışma kurallarının ihlali, sportmenlik dışı davranış ya da doğrulanamayan aşırı sayıda QSO veya çarpan için puan talep edilmesi diskalifiye sebebidir. Yanlış kaydedilen çağrı işaretleri doğrulanamayan QSO sayılır. İzin verilen bant ve modlardaki görüşmeler dışında bir yöntemle yarışma QSO’larını talep eden, ayarlayan veya doğrulayan katılımcı sportmenlik dışı davranmış sayılır ve diskalifiye edilebilir.

18. BEYAN
İmzalı beyan istenmez. Log göndererek şu hususları kabul etmiş sayılırsınız: (1) Yarışma kurallarını okuyup anladığınızı, bunlara ve ülkenizin amatör telsiz düzenlemelerine uyacağınızı; (2) logunuzun herkesin incelemesine açılabileceğini; (3) OCDX Yarışma Komitesinin bütün işlem ve kararlarının resmî ve kesin olduğunu.
19. AYRINTILI BİLGİ
Güncel bilgiler OCDX Yarışması sitesinde yayımlanır. Sorular info@oceaniadxcontest.com adresine gönderilebilir.

Kaynaklar / References: Notebook LM vasıtasıyla özetleştirilmiş ayrıca görselleştirilmiş- TA5FA

ARRL – American Radio Relay League

ARRL Handbook for Radio Communications

ARRL RFI Book / EMI-RFI Resources

RSGB – Radio Society of Great Britain / EMC & RFI Resources

ON4UN's Low-Band DXing – Reference Information

Analog Devices – Quiet and Efficient Switching Regulators

Texas Instruments – Switching Regulators / Power Management

Murata – EMI Suppression Components & Technical Information

TDK – Guidebook for EMC / Ferrite & Common-Mode Filters

Fair-Rite Products – Ferrite Material Technical Data

Mean Well – Switching Power Supply Technical Documentation

Astron Corporation – Linear and Switching Power Supplies

Samlex America – DC Power Supplies

Powerwerx – Amateur Radio DC Power Supplies

Icom – IC-7300 Manuals & Technical Information

Yaesu – FT-710 Manuals & Technical Information

Kenwood – TS-590SG Manuals & Technical Information

İlave Teknik Kaynaklar:

ARRL – Radio Frequency Interference (RFI)

ARRL – EMI/RFI Products and Technical Resources

RSGB – Electromagnetic Compatibility Committee

RSGB – Sources of EMC Problems, Including Switched Mode Power Units

Analog Devices – Proper Layout and Component Selection Controls EMI

Fair-Rite – Ferrite Materials Technical Catalog

Astron – Linear Power Supply Specifications

Astron – Switching Power Supply Specifications

Hiccup koruması yalnızca laboratuvar tipi SMPS’lerde değil; endüstriyel, telecom ve bazı 13.8 V haberleşme güç kaynaklarında da oldukça yaygın. Ancak önemli ayrıntı şu: aynı seri içinde bile farklı voltaj modellerinde koruma davranışı değişebiliyor. Bu yüzden modelin datasheet’inde özellikle “Hiccup mode”, “auto recovery”, “overload protection” veya “short-circuit protection” ifadelerini aramak gerekir.



Samlex SEC-1223P-BBM, amatör telsiz açısından özellikle ilginç bir örnektir. Samlex’in kendi kullanım kılavuzunda cihazın 13.8 V’ta 23 A sürekli verebildiği ve güç kaynağı olarak kullanıldığında over-current ve short-circuit protection için Hiccup Mode kullandığı açıkça belirtilmektedir.

Mean Well LRS-200 serisinde de koruma davranışı açık şekilde belirtilmiştir. Örneğin LRS-200-12 datasheet’inde 3.3–36 V modeller için koruma yöntemi:  “Hiccup mode, recovers automatically after fault condition is removed” şeklinde tanımlanmaktadır.  Burada önemli bir ayrıntı vardır: 48 V modeli aynı şekilde davranmaz. Bu versiyonda koruma davranışı latch-off şeklindedir ve yeniden çalışması için giriş enerjisinin kesilip tekrar verilmesi gerekebilir.

Dolayısıyla yalnızca ürün ailesinin adına bakmak yeterli değildir; aynı serinin farklı çıkış voltajlarında bile koruma yöntemi değişebilir. 

Mean Well DRC-60A, 13.8 V çıkışlı ve akü şarj / UPS işlevine sahip bir güç kaynağıdır. Datasheet’inde overload durumunda hiccup mode ve automatic recovery davranışı belirtilmektedir.  Bu model doğrudan amatör telsiz için tasarlanmış bir radio-grade PSU değildir; ancak 13.8 V sınıfında hiccup korumasının nasıl kullanıldığına iyi bir teknik örnektir.

TDK-Lambda CUS75EB ve CUS250LD modellerinde de over-current protection açık şekilde hiccup mode with automatic recovery olarak tanımlanmaktadır. Yük normale döndüğünde güç kaynağı otomatik olarak normal çalışmaya geri döner.

Daha güçlü TDK-Lambda CUS400M ailesi hiccup mantığını anlamak açısından özellikle öğreticidir. Üreticinin uygulama notunda aşırı yük durumunda çıkışın yaklaşık 2 saniye kapanabildiği, ardından güç kaynağının kısa süreli olarak tekrar çalışmayı denediği belirtilmektedir.

Arıza devam ederse sistem yeniden kapanır ve bu döngü tekrarlanır. Yani davranış kabaca şöyledir:
ON → OFF → BEKLE → ON → KONTROL ET → arıza devam ediyorsa tekrar OFF  Kısa devre durumunda da benzer koruma mantığı kullanılmaktadır.

Delta CliQ DRP024V060W3AA datasheet’inde ise yük yaklaşık nominal değerin %150’sini geçtiğinde PSU’nun hiccup mode (auto-recovery) durumuna geçtiği belirtilmektedir. Bu da hiccup yönteminin yalnızca haberleşme güç kaynaklarında değil, endüstriyel DIN-rail SMPS’lerde de yaygın olarak kullanıldığını göstermektedir.

Ham Radio Açısından Önemli Nokta Burada çok önemli bir ayrım yapmak gerekir:  Hiccup koruması var = radio-grade PSU  anlamına gelmez.

Hiccup yalnızca aşırı akım ve kısa devre durumunda kullanılan bir koruma yöntemidir.

Bir güç kaynağının amatör telsiz kullanımına gerçekten uygun olup olmadığını değerlendirirken ayrıca şu özelliklere bakılmalıdır:


Dolayısıyla örneğin Mean Well LRS veya TDK-Lambda CUS serilerinde hiccup korumasının bulunması, bu güç kaynaklarını otomatik olarak HF için sessiz veya radio-grade yapmaz.  RF performansı ayrıca değerlendirilmelidir.

Kısa sonuç:
Hiccup koruması, kaliteli SMPS tasarımlarında yaygın olarak kullanılan gerçek bir kısa devre / aşırı yük koruma yöntemidir; ancak bir PSU’nun amatör telsiz için uygunluğunu belirleyen tek kriter değildir.

----------------------------------------------------------------

34. Overvoltage protection neden telsizde çok önemli?

Amatör telsizlerde besleme gerilimi genellikle 13.8 V DC civarındadır. Bu nedenle güç kaynağında oluşabilecek bir regülasyon arızasının çıkışı örneğin 20–25 V seviyelerine yükseltmesi, bağlı transceiver için ciddi risk oluşturabilir.

Özellikle modern HF cihazlarda mikroişlemci, RF güç katı, ses devreleri ve çeşitli DC-DC dönüştürücüler bulunur. Bu nedenle aşırı gerilim, yalnızca bir sigortayı attıracak basit bir sorun olmayabilir; pahalı ve onarımı zor devrelerin zarar görmesine yol açabilir.

Bu yüzden kaliteli bir güç kaynağında OVP – Over Voltage Protection, yani aşırı gerilim koruması çok önemli bir özelliktir.

Crowbar Protection Nedir?

Lineer güç kaynaklarında kullanılan klasik ve çok etkili aşırı gerilim koruma yöntemlerinden biri crowbar protection sistemidir.

Crowbar devresi normal çalışmada hiçbir şey yapmaz. Çıkış gerilimini sürekli izler ve yalnızca voltaj belirlenen güvenli sınırın üzerine çıktığında devreye girer.

Örneğin 13.8 V’luk bir güç kaynağında koruma eşiği tasarıma bağlı olarak yaklaşık:

15–16 V  seviyesinde olabilir.

Gerilim bu seviyeyi aşarsa crowbar devresi çıkışı çok hızlı şekilde düşük empedanslı bir yola çeker.

Bu işlem genellikle bir SCR (Silicon Controlled Rectifier) ile yapılır.

Sistem Nasıl Çalışır?

Normal durumda: PSU → 13.8 V → Telsiz Her şey normaldir ve SCR iletimde değildir.

Bir regülatör arızası oluştuğunu ve çıkışın yükselmeye başladığını düşünelim:  13.8 V → 14.5 V → 15 V → 16 V

Koruma eşiği aşıldığında SCR tetiklenir ve çıkışı çok düşük dirençli bir yol üzerinden kısa devreye yakın hale getirir.

Böylece çıkış geriliminin telsize tehlikeli seviyede ulaşması yerine, güç kaynağı tarafında çok yüksek akım oluşur.

Bu yüksek akım sonucunda:

Sonuçta asıl amaç şudur:  Telsizi yüksek gerilimden korumak için güç kaynağını bilinçli olarak koruma durumuna zorlamak.

Neden "Crowbar" Deniyor?

İngilizcede crowbar kelimesi "levye" anlamına gelir.  İsim biraz mizahi bir benzetmeden gelir: Çıkış gerilimi tehlikeli şekilde yükselirse devre, sanki besleme uçlarının arasına metal bir levye koymuşsunuz gibi çok düşük dirençli bir yol oluşturur.

Bu yüzden sistemin mantığı kabaca:  "Çıkışı kısa devreye zorla, sigortayı attır ama pahalı cihazı yüksek gerilime bırakma." şeklindedir.

Ham Radio Açısından Mantığı

Bir transceiver’ın değeri birkaç bin dolar olabilirken, PSU içindeki bir sigorta veya SCR çok daha ucuzdur. Bu nedenle crowbar sisteminin mantığı aslında son derece pratiktir:  "Telsizi yakacağıma PSU’nun sigortasını attırırım."

Bu yaklaşım özellikle klasik lineer amateur-radio güç kaynaklarında oldukça etkili ve güvenilir bir koruma yöntemidir.

Kısa özet:
Crowbar protection = Çıkış gerilimi tehlikeli seviyeye yükseldiğinde SCR ile çıkışı hızlı biçimde düşük empedansa çekerek sigorta/current limit devresini devreye sokan aşırı gerilim korumasıdır. Amaç: PSU’yu feda etmek değil, pahalı transceiver’ı aşırı gerilimden korumaktır.

----------------------------------------------------------------

35.  SMPS Arızasında Yüksek Gerilim Çıkışa Geçebilir mi?

Kısa cevap: Kaliteli bir SMPS’de bu risk çok düşük olacak şekilde tasarım önlemleri alınır; ancak teorik olarak tamamen yok sayılamaz.

Modern ve iyi tasarlanmış bir SMPS’de primer taraftaki yüksek gerilim ile 13.8 V çıkış arasında doğrudan elektriksel bağlantı bulunmaz. Bunun yerine enerji, yüksek frekanslı izolasyon transformatörü üzerinden aktarılır.

Bu nedenle normal çalışma şartlarında: Primer yüksek gerilim → doğrudan DC çıkışa geçmez.

Bu Koruma Nasıl Sağlanır?

Kaliteli bir SMPS’de birkaç koruma katmanı birlikte çalışır:

Bu korumalar birlikte çalıştığında, tek bir komponent arızasının doğrudan pahalı bir transceiver’a zarar verme ihtimali ciddi şekilde azaltılır.

Peki Risk Nerede Artar?

Asıl sorun, tasarım ve üretim kalitesi düşük güç kaynaklarında ortaya çıkar. Ucuz veya kaynağı belirsiz bir SMPS’de:

Böyle bir durumda asıl problem yalnızca RF gürültüsü değildir; bağlı cihazın güvenliği de söz konusu olur.

13.8 V Ölçmek Tek Başına Yeterli mi?

Hayır. Bir güç kaynağının multimetrede boşta: 13.8 V göstermesi yalnızca o anda doğru gerilim verdiğini gösterir.

Bu ölçüm size şunları söylemez:

Bu nedenle: "13.8 V veriyor, tamamdır." yaklaşımı pahalı bir HF transceiver beslemek için yeterli bir değerlendirme değildir.

Ham Radio Açısından Doğru Yaklaşım

Bir amateur-radio PSU seçerken yalnızca çıkış gerilimine değil, mümkünse şu özelliklere de bakılmalıdır:

Birkaç bin dolarlık bir transceiver’ı beslerken, güç kaynağını sistemin en ucuz ve en az önemli parçası gibi görmek doğru değildir.

Kısa sonuç: Kaliteli bir SMPS’de yüksek gerilimin çıkışa ulaşmasını önlemek için galvanik izolasyon, transformatör izolasyonu, geri besleme ve OVP gibi birden fazla koruma katmanı birlikte çalışır.   Ancak kaynağı belirsiz ve koruma yapısı bilinmeyen ucuz bir SMPS’yi yalnızca "13.8 V veriyor" diye pahalı bir transceiver’a bağlamak iyi bir yaklaşım değildir.


----------------------------------------------------------------

36.  Noise testi evde nasıl yapılır?

Bir güç kaynağının HF alıcıya gürültü ekleyip eklemediğini anlamanın en pratik yollarından biri, aynı telsizi önce PSU ile, ardından 12 V akü ile çalıştırıp karşılaştırmaktır. Amaç laboratuvar ölçümü yapmak değil; PSU’nun veya PSU’ya bağlı kablolamanın noise floor’u belirgin şekilde yükseltip yükseltmediğini görmektir.

Telsizi normal şekilde PSU’ya bağlayın. Örneğin 40 metre bandında mümkün olduğunca boş bir frekansa geçin. S-meter, waterfall, sabit birdie’ler ve genel noise floor seviyesine bakın. Örneğin PSU ile S5 gördüğünüzü düşünelim.

Daha sonra PSU’yu tamamen devreden çıkarın ve telsizi uygun bir 12 V akü ile besleyin. Anten, koaksiyel, frekans, mod, RF gain, preamp/attenuator ve bandwidth ayarlarını mümkün olduğunca aynı bırakın. Eğer aynı noktada PSU ile S5, akü ile S2 görüyorsanız bu önemli bir ipucudur. Büyük olasılıkla PSU’nun kendisi, DC kablosu veya common-mode RF yolu sisteme gürültü ekliyordur.

Neden Akü İyi Bir Referanstır?

Akü kendi başına aktif bir switching güç dönüştürme devresi içermez. Yani PWM üretmez, yüksek frekansta MOSFET anahtarlamaz, switching transformatörü kullanmaz ve 50/60 Hz güç trafosu içermez. Kimyasal enerji doğrudan DC olarak sağlandığı için, iyi durumda ve dış cihazlardan ayrılmış bir akü oldukça temiz bir noise reference olabilir.

Burada önemli bir ayrıntı vardır. Aküye bağlı solar charge controller, şarj cihazı, DC-DC converter, inverter veya USB dönüştürücü varsa test sırasında bunlar mümkünse devreden ayrılmalıdır. Aksi halde aküyü değil, ona bağlı başka bir switching devrenin gürültüsünü ölçebilirsiniz.

Test Sonucu Nasıl Yorumlanmalı?

Eğer PSU ile noise floor yüksek, fakat akü ile belirgin şekilde düşük ise güç kaynağı sistemi dikkatle incelenmelidir. Ancak bu sonuç doğrudan “PSU bozuk” anlamına gelmez. Sorun PSU’nun switching noise’u, DC kablosunun anten gibi davranması, common-mode akım, kötü grounding, kötü kablo routing veya yetersiz ferrit/filtreleme olabilir.

ARRL de ev içindeki RFI kaynaklarını araştırırken benzer bir mantık önerir: şüpheli kaynağı devreden çıkar, sistemi izole et ve gürültünün değişip değişmediğine bak.

Kısa özet:

PSU → yüksek noise floor

Akü → daha düşük noise floor

ise PSU veya onun kablolaması güçlü bir şüphelidir.

Akü testi, güç kaynağının RF gürültüsünü anlamak için en basit ve en kullanışlı karşılaştırma yöntemlerinden biridir.

----------------------------------------------------------------

37.  Alt HF Bantlarında Ev Elektroniği Gürültüsü Neden Önemlidir?

Özellikle 160 m, 80 m ve 40 m gibi alt HF bantlarında çevresel elektriksel gürültü, zayıf sinyalleri duymayı ciddi şekilde zorlaştırabilir. Bu bantlarda operatör çoğu zaman çok düşük seviyeli DX, CW veya dijital sinyalleri takip ettiği için noise floor’daki birkaç S-unit artış bile önemli fark yaratabilir.

Modern evlerde kullanılan birçok cihazın içinde switching devreler bulunur. Örneğin LED driver, solar inverter, telefon şarj cihazı, modem PSU’su, TV, monitör ve USB charger gibi cihazlar uygun filtreleme yapılmadığında RF spektrumuna istenmeyen enerji yayabilir.

Bu parazit bazen tek bir frekansta birdie şeklinde görülür, bazen düzenli aralıklı çizgiler oluşturur, bazen de geniş bir frekans bölgesinde noise floor’u tamamen yükseltir. Özellikle çok sayıda switching cihazın aynı ev içinde çalışması durumunda bu etkiler üst üste binebilir.

ARRL de modern evlerde kullanılan switching güç kaynaklarının ve elektronik cihazların, amatör telsiz RFI problemlerinde önemli kaynaklar arasında olduğunu vurgulamaktadır.

Bu nedenle özellikle 160 / 80 / 40 m weak-signal çalışan bir amatör için güç kaynağı seçimi yalnızca “13.8 V veriyor mu?” sorusundan ibaret değildir. Düşük RFI, iyi filtreleme, uygun shielding ve temiz DC çıkış çok daha önemli hale gelir.

Kısa sonuç: Alt HF bantlarında başarılı weak-signal çalışması için yalnızca iyi anten değil, sessiz bir RF ortamı ve düşük gürültülü bir güç kaynağı da gerekir.

----------------------------------------------------------------

38.  VHF/UHF Kullanımında PSU Gürültüsü Ne Kadar Önemlidir?

VHF ve UHF bantlarında durum HF’den biraz farklıdır. Örneğin 2 metre bandı yaklaşık 144 MHz, 70 cm bandı ise yaklaşık 430 MHz civarındadır. SMPS’in anahtarlama frekansı çok daha düşük olsa da, oluşan harmonikler ve hızlı switching kenarları teorik olarak bu frekans bölgelerine kadar uzanabilir.

HF’de sık görülen geniş bant noise floor artışı VHF/UHF’de her zaman aynı şekilde ortaya çıkmayabilir. Buna rağmen kötü tasarlanmış veya yetersiz filtrelenmiş bir PSU, dar bantlı birdie’ler, belirli frekanslarda taşıyıcı benzeri parazitler ve alıcı hassasiyetinde düşüş oluşturabilir.

Özellikle repeater kullanırken veya zayıf sinyal dinlerken PSU kaynaklı bir parazit doğrudan çalışma frekansına denk gelirse sorun çok belirgin hale gelebilir. Böyle bir durumda repeater frekansında parazit, receiver desense veya zayıf sinyallerin maskelenmesi görülebilir.

Receiver desense, alıcının yakınındaki güçlü istenmeyen RF enerjisi nedeniyle normalde duyabileceği zayıf sinyallere karşı hassasiyetinin azalmasıdır. Yani telsiz çalışıyor görünür, ancak küçük sinyalleri artık eskisi kadar iyi alamaz.

Bu nedenle:

“VHF kullanıyorum, PSU kalitesi önemli değil.” yaklaşımı doğru değildir.

VHF/UHF kullanımında da düşük RFI, iyi shielding, temiz DC çıkış ve iyi filtreleme önemini korur.

Kısa sonuç: HF’de sorun çoğu zaman geniş bant gürültü olarak karşımıza çıkarken, VHF/UHF’de birdie, belirli frekanslarda parazit ve receiver desense daha dikkat çekici olabilir.

13. 100 W HF telsiz ne kadar akım çeker?

Bir HF transceiver’ın güç kaynağı ihtiyacını değerlendirirken yalnızca katalogda yazan maksimum akım değerine bakmak yeterli değildir. Gönderme sırasında cihaz kısa süreli akım değişimleri oluşturabilir; kablo direnci, konnektör kayıpları ve güç kaynağının yük altında gerilim regülasyonu da devreye girer.

Bu nedenle güç kaynağında bir miktar akım rezervi bırakmak, sadece “fazladan kapasite” anlamına gelmez. Aynı zamanda TX sırasında gerilim düşümünü azaltır, güç kaynağının daha serin çalışmasına yardımcı olur ve telsizin kararlı beslenmesini sağlar.




Güç kaynağını sürekli sınırına yakın çalıştırmak özellikle uzun süreli RTTY, FT8, FM veya yüksek duty-cycle dijital modlarda daha fazla ısınmaya ve gerilim regülasyonunun zorlanmasına yol açabilir. SSB ve CW’de ortalama tüketim daha düşük olsa bile konuşma veya key-down anlarında akım kısa süreli olarak hızla yükselebilir.

Bu nedenle iyi bir seçim yapılırken yalnızca telsizin bugünkü ihtiyacı değil, kablo kayıpları, aksesuarlar, ileride eklenecek cihazlar ve uzun süreli TX kullanımı da hesaba katılmalıdır. Bir miktar kapasite payı bırakılmış güç kaynağı genellikle daha az zorlanır, daha düşük sıcaklıkta çalışır ve uzun vadede daha güvenilir bir besleme sağlar.

Güç kaynağını tam sınırında seçmek çalıştırabilir; biraz rezerv bırakmak ise sistemi daha kararlı, serin ve güvenilir çalıştırır.

----------------------------------------------------------------

14. Neden 30 A alıyoruz?
Çünkü:
- telsiz 22 A çekebilir,
- voltaj kabloda düşebilir,
- PSU sıcaklığı yükselir,
- sürekli %100 kapasitede çalıştırmak istemeyiz,
- sonradan aksesuar eklenebilir.

Örneğin:
Radio → 22 A
ATU → 1 A
Rig interface → 0.5 A
Fan → 1 A
VHF radio RX → 0.5 A

Toplam yük rahatlıkla:  25 A seviyesine yaklaşabilir.   Bu nedenle 30–35 A sınıfı oldukça mantıklıdır.

----------------------------------------------------------------

15. Continuous ile Peak değerini karıştırmayın

Bu çok önemli, Bir PSU üzerinde: 35 A yazıyor olabilir.
Ama katalogda:
Continuous: 25 A
Peak / ICS: 35 A olabilir.

ARRL özellikle amatörlerin güç kaynağı seçerken continuous current rating değerine bakması gerektiğini vurguluyor.

Örneğin Astron RS-35A adı 35 A çağrıştırmasına rağmen üretici:
25 A continuous  ve 35 A ICS veriyor. Bu çok önemli bir ayrıntıdır.

----------------------------------------------------------------

16. SSB kullanırken neden peak değer işi biraz karmaşık?

SSB’de güç kaynağının işi yalnızca yeterli maksimum akımı sağlamak değildir. Asıl önemli noktalardan biri, çok hızlı değişen yük koşullarına gecikmeden cevap verebilmesidir. Konuşmanın tepe noktalarında transceiver aniden daha fazla akım ister; kısa bir an sonra ihtiyaç tekrar düşer. Bu değişimler saniyeler içinde değil, çok daha kısa zaman aralıklarında gerçekleşebilir.

Bu nedenle kaliteli bir PSU, ani yük artışlarında çıkış gerilimini mümkün olduğunca sabit tutmalı, aşırı gerilim düşümü veya dalgalanma oluşturmamalıdır. Katalog üzerinde yüksek amper yazması tek başına iyi dinamik performans garantisi değildir.




Güç kaynağı ani akım talebine yeterince hızlı cevap veremezse, TX sırasında besleme geriliminde kısa süreli düşmeler meydana gelebilir. Bu durum yalnızca voltmetrede görülen küçük bir değişiklik değildir; bazı cihazlarda RF çıkış gücünün düşmesine, ALC davranışının değişmesine, ses kalitesinin bozulmasına veya kararsız çalışmaya kadar uzanabilir.

Bu yüzden SSB kullanımında iyi bir güç kaynağı; yeterli akım kapasitesinin yanında düşük iç direnç, güçlü çıkış filtrelemesi, iyi regülasyon ve hızlı transient response özelliklerine de sahip olmalıdır. Özellikle yüksek ses tepe noktalarında 13.8 V hattını sağlam tutabilen bir PSU, transceiver’ın daha kararlı ve öngörülebilir çalışmasına yardımcı olur.

SSB’de önemli olan yalnızca “kaç amper verebildiği” değil, o amperi ne kadar hızlı ve gerilimi bozmadan verebildiğidir.


----------------------------------------------------------------

17. Dijital modlar PSU'yu neden daha fazla zorlar?

Bir güç kaynağını zorlayan şey yalnızca tepe akım değeri değildir; o akımın ne kadar süre boyunca çekildiği de en az onun kadar önemlidir. Kısa süreli akım tepe noktaları ile uzun süre devam eden yüksek akım, PSU üzerinde aynı termal etkiyi oluşturmaz.

Bu nedenle dijital modlarda değerlendirme yapılırken yalnızca “kaç amper çekiyor?” sorusu değil, aynı zamanda yüksek akımın kaç saniye boyunca sürdüğü, ne sıklıkla tekrarlandığı ve güç kaynağının bu yük altında sıcaklığını ve çıkış gerilimini ne kadar iyi koruduğu da dikkate alınmalıdır.




Uzun süreli TX sırasında güç kaynağının doğrultucu elemanları, MOSFET’leri veya pass transistörleri, manyetik bileşenleri ve soğutma sistemi sürekli olarak daha yüksek termal yük altında kalır. Bu nedenle kısa süre için yüksek akım verebilen bir PSU, aynı akımı uzun süre boyunca güvenli biçimde sağlayamayabilir.

Özellikle dijital mod kullanan amatörler için güç kaynağının continuous current rating, soğutma kapasitesi ve yük altında gerilim regülasyonu önemlidir. PSU’nun nominal sınırına sürekli dayanmak yerine bir miktar termal ve akım rezervi bırakmak; daha düşük sıcaklık, daha az fan devri ve uzun vadede daha güvenilir çalışma sağlar.


Dijital modlarda mesele yalnızca yüksek akım değildir; yüksek akımı uzun süre boyunca kararlı şekilde verebilmektir.

----------------------------------------------------------------

18. Lineer PSU'nun ani yük cevabı

Büyük transformatör ve büyük kondansatör bankası nedeniyle klasik lineer kaynaklar:
ani TX akım değişikliklerinde çok sağlam davranabilir.

Örneğin:
RX: 13.80 V / 2 A
PTT → TX: 13.75 V / 22 A  gibi.

İyi SMPS de aynı şeyi yapabilir.

Ancak ucuz SMPS:
13.8 →
13.2 →
13.7 V  gibi geçici düşüş gösterebilir.
Bu durumda telsiz:
- RF gücünü düşürebilir,
- reset olabilir,
- modulation distortion oluşabilir.

----------------------------------------------------------------

19. Voltaj düşümünün suçlusu her zaman PSU değildir

Bir güç kaynağı boşta veya RX sırasında kusursuz görünebilir; asıl sınav yüksek akım çekildiğinde başlar. DC hattındaki çok küçük dirençler bile düşük akımda fark edilmeyebilirken, TX sırasında akım yükseldiğinde ölçülebilir gerilim kaybına dönüşür.

Üstelik bu direnç yalnızca kablonun kendisinden gelmez. Sigorta yuvası, Anderson konnektörü, krimp noktaları, vidalı terminaller, oksitlenmiş temas yüzeyleri ve ince uzatma kabloları toplam hat direncini artırabilir. Bu yüzden sorun tek bir bileşende değil, PSU ile telsiz arasındaki tüm DC yolunda aranmalıdır.




Gerilim düşümünü doğru değerlendirmek için ölçümün TX sırasında ve yük altındayken yapılması gerekir. RX’de yapılan ölçüm çoğu zaman yanıltıcıdır; çünkü akım düşük olduğu için kablo ve bağlantı kayıpları yeterince görünür hale gelmez.

En yararlı yöntem, aynı anda PSU çıkışını ve telsizin DC girişini karşılaştırmaktır. PSU tarafı sabit kalırken radio tarafı düşüyorsa, sorun büyük olasılıkla kablo veya bağlantı zincirindedir. Eğer her iki noktada da gerilim birlikte düşüyorsa bu kez PSU’nun regülasyonu, akım kapasitesi veya besleme tarafı incelenmelidir.

Bu yaklaşım, “PSU zayıf” şeklinde tahmin yürütmek yerine ölçerek teşhis koymayı sağlar.

TX’de voltaj düşüyorsa önce PSU’yu suçlamayın; PSU ile telsiz arasındaki her santimetre kablo ve her temas noktası devrenin bir parçasıdır.


----------------------------------------------------------------

20. SMPS'in başka bir büyük avantajı: giriş gerilimi

Birçok modern SMPS, 100–240 VAC aralığında çalışabilir. Çoğu model için 50 Hz veya 60 Hz fark etmez.

Bu geniş giriş aralığı; seyahat, contest, portable operasyon ve farklı ülkelerde kullanım açısından büyük avantaj sağlar. Yani aynı SMPS, uygun fiş/kablo kullanıldığı sürece farklı şebeke gerilimlerine kolayca uyum sağlayabilir. Klasik trafolu güç kaynaklarında ise durum farklıdır. Bu cihazların giriş gerilimi büyük ölçüde transformatörün primer sargısına bağlıdır.

Örneğin yalnızca 230 V için tasarlanmış trafolu bir PSU, 120 V şebekede doğrudan kullanılamaz. Aynı şekilde 120 V için tasarlanmış bir cihazın 230 V şebekeye doğrudan bağlanması ciddi hasara yol açabilir.
Bazı trafolu güç kaynaklarında ise 115 / 230 V seçici anahtar, çift primer sargı veya yeniden bağlanabilir giriş bağlantıları bulunur. Böyle modeller farklı ülkelerde kullanılabilir; ancak bağlantının veya seçicinin şebeke gerilimine uygun konuma getirilmesi gerekir.

Kısaca: SMPS = geniş giriş gerilimi ve daha kolay uluslararası kullanım, trafolu PSU = transformatör sargısına bağlı giriş gerilimi.

----------------------------------------------------------------

21. RF bağışıklığı da önemlidir

Buraya kadar daha çok PSU’nun telsize parazit üretmesini konuştuk.
Ancak bunun tersi de mümkündür: telsiz, PSU’nun çalışmasını etkileyebilir.

Özellikle 100 W HF yayın sırasında anten sisteminde oluşan common-mode RF akımları, koaksiyel kablonun dış yüzeyi, şase bağlantıları veya DC besleme kablosu üzerinden güç kaynağına ulaşabilir. RF enerjisi PSU’nun kontrol devresine girdiğinde çıkış voltajı değişebilir, fan devri aniden artıp azalabilir, koruma devresi devreye girebilir veya SMPS kararsız çalışmaya başlayabilir.

Bu nedenle kaliteli bir amateur-radio güç kaynağının yalnızca düşük RFI üretmesi yeterli değildir. Aynı zamanda dışarıdan gelen güçlü RF alanlarına karşı da dayanıklı olması gerekir. Bu özellik genel olarak RF immunity veya RF bağışıklığı olarak adlandırılır.

Kısaca iyi bir amateur-radio PSU iki yönden başarılı olmalıdır: kendisi RF paraziti üretmemeli ve telsizden gelen RF’den de kolayca etkilenmemelidir.

----------------------------------------------------------------

22. Common-mode RF burada kilit noktadır

Yahu bu Common-mode, Common-mode, Common-mode deyip durursunuz;
Nedir bu Common-mode RF akımı ?

Common-mode RF akımı, antene gitmesi gereken RF enerjisinin bir kısmının istenmeyen şekilde koaksiyel kablonun dış yüzeyinde, şase bağlantılarında veya DC güç kablosunda dolaşmasıdır.

Normalde RF enerjisinin yolu şöyle olmalıdır:
Telsiz → Koaksiyel kablonun içi → Anten → Havaya yayın

Ama anten sistemi dengesizse veya yeterli common-mode choke yoksa, RF’nin bir kısmı şu yolu izleyebilir:
Telsiz → Koaksiyelin dış yüzeyi → Shack içindeki kablolar → PSU / bilgisayar / USB kabloları

İşte buna common-mode RF akımı denir.





En basit ifadeyle:
Koaksiyel kablonun dışı istemeden anten gibi davranmaya başlar.

Bunun sonucunda RF, güç kaynağının DC kablosuna ulaşabilir ve PSU’nun elektronik devrelerini etkileyebilir. TX sırasında voltaj değişmesi, fanın hızlanması, bilgisayarın/USB cihazlarının bozulması veya PSU’nun korumaya geçmesi gibi garip davranışlar görülebilir.

Kısa tanım olarak yazında şunu kullanabilirsin:
Common-mode RF akımı: Antene gitmesi gereken RF enerjisinin bir kısmının koaksiyelin dış yüzeyi ve diğer bağlantı kabloları üzerinden shack içine geri dönmesidir.


Bir SMPS’in RF açısından temiz olması yalnızca cihazın kendi iç devresine bağlı değildir. Pratikte, güç kaynağından çıkan DC hattı da sistemin bir parçası haline gelir ve istenmeyen yüksek frekans bileşenleri için bir taşıma yolu oluşturabilir. Özellikle uzun kablolar, kötü yerleşim, paralel giden hatlar ve shack içindeki diğer bağlantılar bu istenmeyen enerjinin daha geniş bir alana taşınmasına neden olabilir.
Bu yüzden laboratuvarda sessiz görünen bir güç kaynağı, gerçek istasyon kurulumunda farklı sonuç verebilir. Yani değerlendirilmesi gereken şey sadece PSU’nun kendisi değil, PSU + kablo + yerleşim + bağlı ekipmanlar bütünüdür.




Bu tür parazitlerde önemli nokta, problemin her zaman alıcı içinde başlamamasıdır; bazen istenmeyen enerji önce besleme hattına yayılır, ardından shack içinde farklı kablolar ve cihazlar üzerinden dolaşarak etkisini gösterir. Sonuç olarak operatör, bunu waterfall üzerinde çizgiler, yükselen noise floor, belirli frekanslarda birdie’ler veya ekipmanlar arası etkileşim şeklinde fark edebilir.

Bu nedenle iyi bir kurulum yaklaşımı; yalnızca kaliteli bir SMPS seçmek değil, aynı zamanda tüm DC besleme yolunu RF bakış açısıyla düşünmektir. Besleme hattı ne kadar kontrollü, kısa, düzenli ve iyi bastırılmış olursa, güç kaynağının istasyon üzerindeki olumsuz etkisi de o kadar azalır.

----------------------------------------------------------------

23. Ferrit işe yarar mı?

Ferrit kullanırken amaç DC hattını “engellemek” değil, istenmeyen yüksek frekanslı ortak-mod akıma zor bir yol oluşturmaktır. DC besleme akımı + ve − iletkenlerde normal şekilde akarken, kablonun tamamı üzerinde aynı yönde dolaşmaya çalışan RF bileşeni ferrit tarafından daha yüksek empedansla karşılanır. Bu yüzden aynı kablo üzerinde hem enerji taşımaya devam edebilir hem de RF açısından daha “sessiz” bir hat elde edilebilir.

Özellikle HF shack ortamında doğru ferrit uygulaması, PSU kaynaklı parazitin kablo üzerinden yayılmasını azaltmak ve dışarıdan gelen RF’nin güç kaynağına ulaşmasını zorlaştırmak için etkili bir yöntemdir.



Ferritte en kritik konu yalnızca “ferrit takmak” değil, doğru malzeme, doğru frekans aralığı ve yeterli tur sayısı kullanmaktır. Bir turun etkisi yetersiz kalabilirken, aynı kabloyu nüveden birkaç kez geçirmek ortak-mod empedansını ciddi biçimde artırabilir. Ancak çok fazla tur, kablo çapı, akım kapasitesi ve mekanik yerleşim açısından pratik olmayabilir.

Bu nedenle en iyi sonuç, ferriti rastgele eklemekten ziyade problemli frekans aralığına uygun mix seçmek, + ve − iletkenleri birlikte geçirmek ve mümkünse sonucu SDR/noise floor üzerinden ölçerek doğrulamaktır.


Ferrit, DC akımını değil; kablo üzerinde taşınmaya çalışan istenmeyen RF’yi “zorlar”. Doğru seçildiğinde küçük bir parça, shack içindeki RF gürültüsünde büyük fark yaratabilir.

----------------------------------------------------------------

24. SMPS lerde filtreleme nasıl yapılır & yapılmıştır?

Bir SMPS’de iyi RF performansı, tek bir filtre elemanıyla değil, birden fazla savunma katmanının birlikte çalışmasıyla elde edilir. Çünkü switching devresinde oluşan yüksek frekanslı enerji tek bir yoldan ilerlemez; farklı empedanslar ve parasitik kapasiteler üzerinden cihazın başka noktalarına da taşınabilir. Bu yüzden kaliteli bir radio-grade SMPS’de amaç, paraziti kaynağa mümkün olduğunca yakın bastırmak ve kalan enerjinin dışarı çıkabileceği yolları sırayla zorlaştırmaktır.

Burada önemli olan yalnızca filtre elemanlarının varlığı değil, doğru değerlerde seçilmeleri, PCB üzerinde doğru yere yerleştirilmeleri ve kısa akım döngüleriyle uygulanmalarıdır. Aynı komponentler kötü bir layout içinde kullanılırsa beklenen RF performansı elde edilemeyebilir.



Filtreleme başarısı, yalnızca “kaç tane bobin veya kapasitör var?” sorusuyla ölçülemez. Gerçek performansı belirleyen; Common-mode ve diferansiyel-mod parazitlerin ayrı ayrı kontrol edilmesi, yüksek frekans akım yollarının kısa tutulması, ekranlama, topraklama ve kablo çıkışlarının doğru yönetilmesidir.

Bu nedenle iki SMPS dışarıdan benzer görünse bile HF bandındaki davranışları tamamen farklı olabilir. İyi tasarlanmış bir kaynak, paraziti yalnızca bastırmakla kalmaz; parazitin hangi yoldan kaçabileceğini de baştan kontrol altına alır.

Radio-grade SMPS’nin farkı, sadece filtre kullanması değil; switching gürültüsünün bütün kaçış yollarını birlikte kontrol etmesidir.


Diferansiyel-mod parazit, iki iletken arasında dolaşan istenmeyen yüksek frekanslı gürültüdür.

En basit haliyle:
+ hat → parazit akımı → yük → − hat → geri dönüş   Yani parazit, iki kablonun arasında bir devre oluşturur.

Örneğin bir SMPS’in DC çıkışında:  +13.8 V hattında gürültü oluşur, − hattından geri döner.

Bu, normal besleme akımının üzerine binmiş istenmeyen bir AC/RF bileşenidir.
Kabaca şöyle düşünebilirsin:



Buradaki önemli fark şudur:
Diferansiyel-mod: Parazit + ve − arasında dolaşır.
Common-mode: Parazit + ve − üzerinde birlikte, şase/toprak/çevreye göre aynı yönde hareket eder.

Kısaca:
Diferansiyel-mod = kabloların birbirine göre gürültüsü
Common-mode = kabloların birlikte çevreye göre gürültüsü

Diferansiyel-mod paraziti azaltmak için genellikle LC filtreleri, seri endüktörler ve çıkış kapasitörleri kullanılır. Common-mode parazitte ise common-mode choke ve ferritler daha etkilidir.

----------------------------------------------------------------